ΜΑΘΕ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΑ: 2026

Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026

Το παλάτι είναι ο τόπος διαμονής του αυτοκράτορα, αλλά και το κέντρο διοίκησης της
αυτοκρατορίας. Ο ιππόδρομος είναι ο χώρος έκφρασης και ψυχαγωγίας του λαού. Τα
σωματεία των Δήμων οργανώνουν τους αγώνες που γίνονται εκεί.

Παρουσίαση

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1) Πώς ήταν το ιερό παλάτι της Κωνσταντινούπολης;
2) Πώς συνδέονταν μεταξύ τους όλα αυτά τα κτίσματα;
3) Ποια ήταν η φυσική συνέχεια του παλατιού και πώς λειτουργούσε;
4) Πότε γινόταν οι ιπποδρομίες και για ποιον λόγο;
5) Τι γινόταν στη διάρκεια των ιπποδρομιών;
6) Ποιος είχε αναλάβει την οργάνωση των ιπποδρομιών;
7) Ποιοι ήταν οι γνωστότεροι Δήμοι και ποια προβλήματα δημιουργούνταν από τη
λειτουργία τους;

ΤΟ ΠΑΛΑΤΙ, Ο ΙΠΠΟΔΡΟΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΗΜΟΙ
Ιερό παλάτι (έργο Κωνσταντίνου)
• Κατοικία αυτοκράτορα
• Κρατικές υπηρεσίες
• Αίθουσες υποδοχής - τραπεζαρίες
• Εκκλησίες
• Χώροι διαμονής φρουράς - αξιωματούχων
• Εργαστήρια τεχνιτών
• Αυλές-κήποι

Ιππόδρομος
• Μαρμάρινες κερκίδες
• Ιπποδρομίες, αγώνες, εκδηλώσεις

Ιπποδρομίες (Οργανώνονταν από Δήμους)
• Καθορισμένες ημερομηνίες
• Με την ευκαιρία ευχάριστων γεγονότων, τιμή σε ξένους άρχοντες
• Οι θεατές εξέφραζαν αιτήματα και παράπονα προς τον αυτοκράτορα

Δήμοι (αθλητικά σωματεία)
• Πράσινοι
• Βένετοι (Γαλάζιοι)
• Λευκοί
• Κόκκινοι

Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026

Οι Έλληνες των παροικιών

Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026

Ο ΧΑΡΤΗΣ

Πάτησε εδώ για να μαθεις περισσοτερα

Γλωσσάρι

Οι βασικοί όροι της ενότητας, με απλά λόγια και ένα παράδειγμα για τον καθένα.

Όρος	Τι σημαίνει	Παράδειγμα
Απεικόνιση	Η εικόνα ή το σχέδιο που δείχνει κάτι πραγματικό.	Μια φωτογραφία ή ένα σκίτσο της γειτονιάς σου.
Χάρτης	Σχέδιο ενός τόπου (ή όλης της Γης) σε επίπεδη επιφάνεια, μικρότερο από την πραγματικότητα, όπως φαίνεται από ψηλά.	Ο χάρτης της Ελλάδας στον τοίχο της τάξης.
Χαρτογράφος	Ο επιστήμονας που φτιάχνει χάρτες.	Αυτός που σχεδίασε τον χάρτη του βιβλίου σου.
Φυσικά χαρακτηριστικά	Ό,τι έφτιαξε η φύση.	Βουνά, ποτάμια, λίμνες, θάλασσες.
Ανθρωπογενή χαρακτηριστικά	Ό,τι έφτιαξε ο άνθρωπος.	Πόλεις, δρόμοι, γέφυρες, λιμάνια, αεροδρόμια.
Γενικός χάρτης	Χάρτης που δείχνει πολλές πληροφορίες μαζί για έναν τόπο.	Χάρτης με βουνά, πόλεις και δρόμους μαζί.
Γεωμορφολογικός (ή φυσικός) χάρτης	Δείχνει τη μορφή του εδάφους: βουνά, πεδιάδες, ποτάμια, θάλασσες. Τα χρώματα δείχνουν το υψόμετρο.	Πράσινο = πεδιάδα, καφέ = βουνό, μπλε = νερό.
Πολιτικός χάρτης	Δείχνει χώρες, σύνορα, πρωτεύουσες και πόλεις.	Χάρτης της Ευρώπης με κάθε χώρα σε άλλο χρώμα.
Θεματικός χάρτης	Δείχνει ένα μόνο θέμα.	Χάρτης με τα αγροτικά προϊόντα ή με τον καιρό.
Τίτλος χάρτη	Λέει ποιον τόπο και ποιο θέμα δείχνει ο χάρτης.	«Γεωμορφολογικός χάρτης της Ελλάδας».
Υπόμνημα	Το κουτάκι που εξηγεί τι σημαίνει κάθε σύμβολο και χρώμα του χάρτη.	● = πόλη, ✈ = αεροδρόμιο, μπλε γραμμή = ποτάμι.
Σύμβολα	Μικρά σχήματα ή εικονίδια που δείχνουν πράγματα πάνω στον χάρτη.	Ένα μικρό αεροπλάνο για το αεροδρόμιο.
Κλίμακα	Δείχνει πόσες φορές μικρότερος είναι ο χάρτης από την πραγματικότητα. Μας βοηθά να βρίσκουμε αποστάσεις.	1 εκατοστό στον χάρτη = 10 χιλιόμετρα στην πραγματικότητα.
Αριθμητική κλίμακα	Η κλίμακα γραμμένη με αριθμούς.	1:100.000
Γραφική (ή γραμμική) κλίμακα	Η κλίμακα σαν μικρός χάρακας σχεδιασμένος πάνω στον χάρτη.	├──┼──┤ 0 – 10 – 20 χλμ.
Προσανατολισμός	Βρίσκω πού βρίσκομαι και προς ποια κατεύθυνση πηγαίνω.	Ξέρω ότι το σχολείο είναι βόρεια από το σπίτι μου.
Σημεία του ορίζοντα	Οι κατευθύνσεις: Βορράς (Β), Νότος (Ν), Ανατολή (Α), Δύση (Δ).	Ο ήλιος ανατέλλει στην Ανατολή.
Πυξίδα	Όργανο με μαγνητική βελόνα που δείχνει πάντα τον Βορρά.	Τη χρησιμοποιούν οι ορειβάτες και οι ναυτικοί.
Ρόδος των ανέμων	Το σχέδιο-αστέρι στον χάρτη που δείχνει τα σημεία του ορίζοντα.	Το βελάκι με το «Β» στη γωνία του χάρτη.
Σχετική θέση	Πού βρίσκεται ένας τόπος σε σχέση με κάποιον άλλο.	Η Κρήτη βρίσκεται νότια της Πελοποννήσου.

Οδηγός μελέτης

Κεφάλαιο 1 – Ο χάρτης

• Ο χάρτης είναι σχέδιο ενός τόπου από ψηλά, σε επίπεδη επιφάνεια και μικρότερο από την πραγματικότητα.

• Δείχνει φυσικά χαρακτηριστικά (βουνά, ποτάμια) και ανθρωπογενή (πόλεις, δρόμους).

• Σε τι μας χρησιμεύει: να βρίσκουμε τόπους, να υπολογίζουμε αποστάσεις, να σχεδιάζουμε ταξίδια, να μαθαίνουμε για έναν τόπο χωρίς να πάμε εκεί.

• Τους χρησιμοποιούν οδηγοί, πιλότοι, ναυτικοί, μηχανικοί, μετεωρολόγοι, ακόμα και το GPS του κινητού.

Κεφάλαιο 2 – Είδη χαρτών

Είδος	Τι δείχνει	Πώς τον αναγνωρίζω
Γεωμορφολογικός (φυσικός)	Βουνά, πεδιάδες, ποτάμια, λίμνες, θάλασσες	Πράσινο, κίτρινο, καφέ, μπλε
Πολιτικός	Χώρες, σύνορα, πρωτεύουσες, πόλεις	Κάθε χώρα ή περιοχή σε άλλο χρώμα
Θεματικός	Ένα θέμα (καιρός, προϊόντα, πληθυσμός, δρόμοι)	Ειδικά σύμβολα για το θέμα
Γενικός	Πολλές πληροφορίες μαζί	Συνδυάζει τα παραπάνω

Χρώματα στον γεωμορφολογικό χάρτη: σκούρο πράσινο = χαμηλά (πεδιάδες) → κίτρινο = λόφοι → ανοιχτό καφέ = βουνά → σκούρο καφέ = πολύ ψηλά βουνά. Μπλε = νερό· όσο πιο σκούρο, τόσο πιο βαθύ.

Κεφάλαιο 3 – Τίτλος και Υπόμνημα

Κάθε χάρτης έχει μια «ταυτότητα» με τρία βασικά στοιχεία: τίτλο, υπόμνημα, κλίμακα (και συνήθως τη ρόδο των ανέμων).

• Τίτλος: τον διαβάζω πρώτο. Μου λέει ποιον τόπο και τι θέμα δείχνει ο χάρτης.

• Υπόμνημα: είναι το «λεξικό» του χάρτη. Εξηγεί τα σύμβολα, τις γραμμές και τα χρώματα. Χωρίς αυτό, δεν καταλαβαίνω τι βλέπω.

Κεφάλαιο 4 – Κλίμακα

Η κλίμακα δείχνει πόσες φορές μικρότερος είναι ο χάρτης από τον πραγματικό τόπο.

• Αριθμητική: 1:100.000 σημαίνει ότι 1 εκ. στον χάρτη = 100.000 εκ. στην πραγματικότητα = 1 χιλιόμετρο.

• Γραφική: ένας μικρός χάρακας πάνω στον χάρτη, π.χ. κάθε κομμάτι = 10 χλμ.

Πώς βρίσκω μια απόσταση, βήμα-βήμα:

1. Μετράω με τον χάρακα την απόσταση στον χάρτη (π.χ. 4 εκ.).

2. Κοιτάζω την κλίμακα (π.χ. 1 εκ. = 10 χλμ.).

3. Πολλαπλασιάζω: 4 × 10 = 40 χλμ. στην πραγματικότητα.

Έξυπνο κόλπο για τα μηδενικά: στην κλίμακα 1:Χ, σβήνω 5 μηδενικά από το Χ και βρίσκω πόσα χιλιόμετρα είναι το 1 εκ. Π.χ. 1:2.000.000 → 1 εκ. = 20 χλμ.

Μεγάλη ή μικρή κλίμακα; Όσο μικρότερος ο αριθμός μετά το «1:», τόσο περισσότερες λεπτομέρειες (π.χ. χάρτης πόλης 1:10.000). Όσο μεγαλύτερος, τόσο μεγαλύτερη περιοχή με λιγότερες λεπτομέρειες (π.χ. χάρτης κόσμου 1:50.000.000).